De geschiedenis van de naaimachine

Als je gepassioneerd bent door naaien wordt je naaimachine automatisch een verlengstuk van jezelf. Daarom ging La Maison Victor enkele jaren geleden in zee met Bernina. Samen met hen nemen we de geschiedenis van de naaimachine onder de loep. (Foto: Hanspeter Ueltschi, eigenaar van Bernina)

Tekst: Britt Guetens – Fotografie: Bernina International

Wat vooraf ging

Met de allereerste naaimachine werden vooral schoenen genaaid.

De naaimachine werd al in de achttiende eeuw uitgevonden. De Duitse Charles Weisenthal ontwikkelde in 1755 in het Verenigd Koninkrijk een machine die door middel van een naald met dubbele punt en een centraal oog een naad kon naaien.

De voorloper van de moderne naaimachine met onderdraad en transport uitgevonden door Elias Howe (US).

In 1790 vond de Engelsman Thomas Saint een toestel uit dat een kettingsteek kon maken om schoenen mee te naaien. Uiteindelijk was het de Amerikaan Elias Howe die met zijn gepatenteerde uitvinding van 1846 de basis voor de huidige naaimachines legde. Zijn naaimachine had toen al de drie belangrijkste kenmerken van een moderne naaimachine: een naald met het oog aan de punt, een spoel met onderdraad en een automatisch transport om de stof te verplaatsen tijdens het naaien.

Concurrent Isaac Merit Singer zag brood in de uitvinding van Elias Howe en stichtte in 1851 zijn eigen Singer Company met een slimme kopie. Howe spande een rechtszaak aan, kreeg gelijk en ontving vanaf toen een aandeel in de opbrengst.

Bernina: 125 jaar vakmanschap

Het Zwitserse bedrijf Bernina produceert sinds 1893 machines met de bekende Zwitserse precisie. Voeg die hoge kwaliteitseisen samen met de ontwikkeling van innovatieve producten en je weet meteen waarom dit familiebedrijf nog altijd een groot succes is en onlangs 125 kaarsjes mocht uitblazen.

600 steken per minuut  

H.P. Ueltschi’s overgrootvader vond in 1893 de ajourzoommachine uit. Ajourzomen waren een populaire afwerking bij tafellakens en zakdoeken.

Het succesverhaal van Bernina begint in 1893 toen Karl Friedrich Gegauf de ajourzoommachine uitvond, een sensationele uitvinding die maar liefst 600 steken per minuut kon stikken. Wat heel snel was in die tijd. Ajourzomen op tafellakens en zakdoeken waren toen erg geliefd, maar ook een tijdrovende handwerktechniek. De machine van Gegauf viel zo goed in de smaak dat mechanisch ajourzoom-naaien al snel ‘gegaufen’ werd genoemd. De familie richtte een fabriek op in het Noord-Zwitserse plaatsje Steckborn, aan het Bodenmeer, waar het hoofdkwartier van Bernina nog altijd gevestigd is. In 1928 nam zoon Fritz Gegauf het bedrijf over en in 1932 rolde de eerste naaimachine voor huishoudelijk gebruik van de band. Het toestel kreeg de naam van de lievelingsberg van Fritz Gegauf: Bernina.

Meest gegeven trouwcadeau

De naaimachines van Bernina werden enorm populair. Negen op de tien Zwitserse gezinnen hadden in de jaren zeventig een Berninanaaimachine in huis. Het was het ideale trouwcadeau. Dat succes kwam er onder leiding van Odette Ueltschi-Gegauf, die het bedrijf in 1959 overnam van haar vader. Zij zorgde in de jaren zeventig voor vooruitstrevende innovaties en bracht een decennium later de eerste computergestuurde naaimachine op de markt met volautomatische knoopsgatregelaar en een geheugen voor steekpatronen. Odette was een echte ondernemer met een duidelijke visie: het naaiproces vergemakkelijken. Die visie en zin voor innovatie gaf ze door aan haar zoon Hanspeter die dertig
jaar geleden de fakkel van haar overnam.

De toekomst is digitaal

Onder het bewind van Hanspeter Ueltschi wordt het naaiproces voortdurend geoptimaliseerd, de digitale machines verder ontwikkeld. Er kwamen machines op de markt die een droom zijn voor wie graag borduurt of quilt. Maar H.P. Ueltschi verliest op vlak van digitalisering het motto van Bernina niet uit het oog. “We zijn zo connected via smartphone en computer. Ingenieurs willen alsmaar meer functies toevoegen aan het product: meer steken, meer programma’s, meer accessoires. Maar is het dat wat de naaister vraagt? Wat veel belangrijker is, is het gebruiksgemak. Een naaimachine is een complex product. Je hebt er wat instructies en service bij nodig. Ik geloof in de ontwikkeling van een nieuw type machine: het eenvoudige, intuïtieve iPad-achtige type, waarmee je meteen aan de slag kunt, zonder al te veel begeleiding. Op die manier zullen we nog meer mensen, ook de jonge generatie, aan het naaien krijgen. Haalbare en maakbare patronen, heldere handleidingen bij het naaien vinden we al even belangrijk. Daarom werken we zo graag samen met La Maison Victor. Samen maken we het leven van alle naaisters makkelijker!”

www.bernina.com

Zo ziet een Bernina-naaimachine er aan de binnenkant uit. De medewerkers van Bernina testen alle machines die de fabriek verlaten. Daardoor hebben deze machines een uitzonderlijk lange levensduur.